Jak przyrządzić szczaw?

Szczaw jadalny to jedna z tych roślin, które wracają do łask po latach nieobecności na polskich stołach. Kwaśny, aromatyczny i zaskakująco wszechstronny – świetnie sprawdza się zarówno w zupach, sałatkach, jak i przetworach. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak go przyrządzić, co można zrobić ze szczawiu i jak zachować go na całą zimę, ten artykuł jest właśnie dla Ciebie.

Szczaw jadalny – co to za roślina i jakie ma właściwości

Szczaw zwyczajny to bylina z rodziny rdestowatych, znana w Polsce od wieków. Rośnie dziko na łąkach, przy drogach i na obrzeżach lasów, ale z powodzeniem można go też uprawiać w ogrodzie lub na balkonie.

Jego charakterystyczne, strzałkowate liście o zielonej barwie pojawiają się już wczesną wiosną i to właśnie wtedy są najsmaczniejsze. Młode liście są delikatne, soczyste i intensywnie kwaśne, starsze zaś stają się twardsze i nabierają nieco gorzkawego posmaku. Najlepszy czas na zbiory to maj oraz czerwiec, choć przy regularnym przycinaniu roślina odrasta przez całe lato.

Wartości odżywcze szczawiu

Liście szczawiu są nie tylko smaczne, ale również bardzo dobrze wpływają na nasz organizm ze względu na zawarte w nich składniki odżywcze. Przede wszystkim to bogate źródło błonnika, zawierające w 100 g około 3 g węglowodanów, z których ponad 2,6 g stanowi właśnie błonnik.

Poza włóknem pokarmowym intensywnie zielone liście kryją w sobie witaminę C, kwas foliowy, beta-karoten oraz witaminy z grupy B. Wśród składników mineralnych obecnych w szczawiu warto zwrócić uwagę na: wapń, magnez, potas, fosfor, cynk oraz żelazo.

Czy szczaw jest zdrowy?

Zdecydowanie tak – choć, jak to bywa z wieloma produktami, z pewnym umiarem. Od wieków pozytywne właściwości szczawiu wykorzystywane są w leczeniu różnych dolegliwości. Szczaw w formie naparu doskonale pobudza apetyt. Reguluje również pracę układu trawiennego. Szczególnie warto pić go przy biegunkach. Składniki zawarte w liściach szczawiu wykazują działania przeciwzapalne, przeciwgrzybiczne i antybakteryjne. Dzięki temu jest częstym składnikiem syropów na kaszel.

Szczaw opuchlizny. Zauważono również korzystny wpływ szczawiu na parametry krwi oraz jego działanie moczopędne. Jest przy tym niskokaloryczny – 100 g świeżych liści to zaledwie około 22 kcal, co czyni go sprzymierzeńcem diet odchudzających.

Warto jednak wiedzieć, że szczaw zawiera kwas szczawiowy – substancję, która w nadmiarze może przyczyniać się do powstawania kamieni nerkowych oraz utrudniać wchłanianie wapnia i żelaza z pożywienia. Z tego powodu osoby zmagające się z chorobami nerek, dną moczanową, kamicą szczawianową lub osteoporozą powinny spożywać go z ostrożnością albo całkowicie wykluczyć z diety. Zdrowe osoby nie mają powodów do obaw – rozsądne ilości szczawiu kilka razy w tygodniu są całkowicie bezpieczne.

Jeśli zbierasz szczaw samodzielnie, upewnij się, że masz do czynienia z właściwym gatunkiem. Szczaw jadalny ma charakterystyczne liście w kształcie strzałki ze skierowanymi ku dołowi „uszkami" przy nasadzie ogonka. Jeśli wolisz mieć pewność co do jakości i gatunku, szczaw znajdziesz na targowiskach, w sklepach ze zdrową żywnością oraz – coraz częściej – w zwykłych supermarketach.

Sprawdź: Szczaw – właściwości i wartości odżywcze

Jak zrobić szczaw w słoikach na zimę – prosty przepis

Sezon na świeży szczaw jest krótki, więc warto go zakonserwować i cieszyć się jego smakiem przez resztę roku.

Składniki (na około 4–5 słoików o pojemności 300 ml):

• 1 kg świeżych liści szczawiu,
• 1 łyżeczka soli (na każde 500 g szczawiu),
• opcjonalnie: odrobina wody.

Przygotowanie krok po kroku:

1. Przebierz i umyj liście. Odrzuć uszkodzone, pożółkłe lub przejrzałe. Resztę dokładnie opłucz pod bieżącą wodą, najlepiej kilkakrotnie. Odetnij grubsze ogonki.
2. Liście pokrój w paski lub drobno posiekaj – tak, żeby łatwiej zmieściły się w słoikach i szybciej się rozgrzały.
3. Wsyp posiekane liście do dużego garnka, dodaj sól i podgrzewaj na średnim ogniu, mieszając. Szczaw bardzo szybko traci objętość. Grzej do momentu, aż liście całkowicie opadną i zmienią kolor na oliwkowo-brązowy. Nie gotuj zbyt długo – kilka minut wystarczy.
4. Gorący szczaw nakładaj łyżką do wyparzonych słoików, mocno ugniatając, aby nie zostawić powietrznych kieszeni. Słoik wypełnij do około 1 cm poniżej krawędzi.
5. Zakręć słoiki i ustaw je w garnku wyłożonym ściereczką. Zalej wodą do połowy wysokości słoika, doprowadź do wrzenia i pasteryzuj przez 20 minut.
6. Wyjmij, odstaw do góry dnem na ręcznik kuchenny i pozostaw do całkowitego ostygnięcia.

Gotowe!

Zobacz też: Jak przyrządzić szczaw?

Przechowywanie i wykorzystanie szczawiu w słoiku

Prawidłowo pasteryzowane słoiki ze szczawiem można przechowywać w chłodnym, ciemnym miejscu – piwnicy, spiżarni lub nieogrzewanym pomieszczeniu – przez okres do 12 miesięcy. Temperatura przechowywania powinna wynosić od 5 do 15°C. Ważne, aby nakrętka zaciągała się do środka po ostudzeniu – to znak, że pasteryzacja się udała.

Po otwarciu słoika szczaw należy przechowywać w lodówce i zużyć w ciągu 2–3 dni. Jeśli zauważysz podejrzany zapach, zmieniony kolor lub pleśń – wyrzuć przetwór.

Jak używać szczawiu ze słoika? Przede wszystkim do zupy – wystarczy dodać zawartość bezpośrednio do wywaru. Szczaw doskonale sprawdza się też jako baza do sosu śmietanowego. Możesz też dodawać go do jajecznicy, farszu do pierogów czy past kanapkowych.

Sprawdź również: Przepis na zielony sos szczawiowy

Szczaw – przepisy, co można zrobić ze szczawiu na co dzień? 

Zupa szczawiowa

Zupa szczawiowa to jedna z najbardziej charakterystycznych polskich zup wiosenno-letnich. Jej przygotowanie jest proste, a efekt – wyjątkowo satysfakcjonujący.

Podstawą jest dobry wywar – drobiowy lub warzywny.

1. Na łyżce masła zeszklij cebulę, dodaj sporą garść świeżego lub słoikowego szczawiu i duś przez chwilę.
2. Wlej wywar, dopraw solą, pieprzem i gałką muszkatołową.
3. Całość możesz zblendować lub zostawić z kawałkami liści.
4. Na końcu dodaj śmietanę lub jogurt, żeby zrównoważyć kwasowość.

Podawaj z jajkiem na twardo – to tradycyjne i niezbędne dopełnienie smaku.

Sałatka ze szczawiu i inne pomysły

Młode liście szczawiu można jeść na surowo. To rewelacyjny składnik sałatek: wymieszaj go z rukolą, szpinakiem i rzodkiewką, polej dressingiem z oliwy i miodu. Jego kwasowość zastępuje ocet czy sok z cytryny.

Szczaw świetnie sprawdza się też jako nadzienie do pierogów – z twarogiem i cebulą tworzy lekko kwaśny farsz. Można go dodawać do omletów, risotto, a także do koktajli. Warto też spróbować chłodnika szczawiowego na bazie kefiru – idealnego na upalne dni.

Wykorzystanie szczawiu w kuchni może być nie tylko smacznym doświadczeniem, ale także zdrowym dodatkiem do codziennej diety. Korzystając z różnorodnych metod przyrządzania, można odkryć niezliczone możliwości smakowe i kulinarne tego pysznego warzywa. Przygotowanie szczawiu na zimę to doskonały sposób na zachowanie świeżości jego liści przez cały rok. Unikalny, lekko kwaśny smak sprawia, że jest on wyjątkowym dodatkiem do wielu dań. Niezależnie od tego czy decydujemy się na przygotowanie zupy, sałatki czy sosu. Szczaw doda całości niepowtarzalnej świeżości i charakterystycznego smaku każdej potrawy.

Szczaw wraca na polskie stoły nie bez powodu. To roślina smaczna, zdrowa, łatwo dostępna i zaskakująco wielofunkcyjna. Warto dać mu szansę i nie czekać, aż znowu wyjdzie z mody.