Kto nie powinien jeść kaszy?

Kasze od lat cieszą się opinią jednego z najzdrowszych dodatków do codziennej diety. Są źródłem błonnika, węglowodanów złożonych oraz wielu cennych składników mineralnych. U części osób niektóre rodzaje kasz mogą jednak powodować dolegliwości lub być niewskazane ze względu na chorobę, alergię albo indywidualną nietolerancję. Warto wiedzieć, kto nie powinien jeść kaszy jaglanej, gryczanej czy pęczaku, aby uniknąć nieprzyjemnych dolegliwości trawiennych.

Kasza jaglana – właściwości i wartości odżywcze

Kasza jaglana powstaje z prosa i od lat uchodzi za jedną z najbardziej wartościowych kasz dostępnych na rynku. Dostarcza m.in. węglowodanów, błonnika, magnezu, żelaza i witamin z grupy B. Jej wartość odżywcza zależy od rodzaju produktu, stopnia przetworzenia oraz wielkości porcji.

Jest ona naturalnie bezglutenowa, dlatego może być składnikiem diety osób z celiakią. Ugotowana kasza jaglana bywa dobrze tolerowana przez osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym, ale nie jest tak samo lekkostrawna dla każdego.

Kasza jaglana może być wartościowym elementem urozmaiconej diety. Jako produkt naturalnie bezglutenowy w pełni zastępuje zboża zawierające gluten. Nie ma jednak podstaw, aby twierdzić, że „alkalizuje organizm” lub wykazuje wyjątkowe, pozytywne działanie na mikrobiotę jelit.

Do jej zalet należą:

• lekkostrawność,
• wysoka wartość odżywcza,
• uniwersalność w kuchni.

Za wadę można uznać lekko gorzkawy posmak, jeśli nie zostanie odpowiednio przygotowana.

Kto nie powinien jeść kaszy jaglanej? Dostępne badania nie potwierdzają, że umiarkowane spożycie prosa w ramach zbilansowanej diety powoduje zaburzenia tarczycy. Większe znaczenie może mieć niedobór jodu oraz bardzo duże i monotonne spożycie produktów z prosa. Osoby leczone z powodu choroby tarczycy nie powinny samodzielnie eliminować kaszy jaglanej; w razie wątpliwości warto omówić dietę z lekarzem lub dietetykiem.

Sprawdź: Właściwości kaszy jaglanej. Jak i dlaczego warto ją jeść?

Kasza gryczana – właściwości i przeciwwskazania

Kasza gryczana jest bogata w białko roślinne, magnez, potas oraz rutynę, czyli związek wspierający naczynia krwionośne. Czy jest ona zdrowa dla osób aktywnych fizycznie? Tak, może dostarczyć energii na dłużej i wspomóc regenerację mięśni, w momencie, gdy będzie stanowiła element zbilansowanego posiłku.

Czy jest ona ciężkostrawna? Tutaj musimy rozróżnić kilka kontekstów. Kasza gryczana może być dobrze tolerowana, jeśli jest odpowiednio ugotowana i spożywana w umiarkowanej porcji. Jednak niektóre osoby z wrażliwym przewodem pokarmowym lepiej tolerują kaszę niepaloną lub drobniejszą, ale reakcja organizmu zależy od porcji, sposobu przygotowania oraz dodatków.

Dodatkowo pojawia się pytanie, czy kasza gryczana jest wzdymająca – możemy stwierdzić, że u niektórych osób, zwłaszcza z zespołem jelita drażliwego, może powodować wzdęcia ze względu na zawartość błonnika i oligosacharydów.

Osoby z zaawansowaną przewlekłą chorobą nerek, podwyższonym stężeniem potasu lub indywidualnym ograniczeniem fosforu powinny ustalać wielkość porcji z lekarzem lub dietetykiem nefrologicznym.

Dowiedz się: Kasza gryczana – właściwości i jak ją gotować?

Pęczak – właściwości i przeciwwskazania

Kasza ta jest bogata w błonnik beta-glukan, wspierający obniżanie poziomu cholesterolu, a także w witaminy z grupy B i selen. Czy kasza pęczak jest zdrowa? Owszem, szczególnie dla osób dbających o układ krążenia oraz chcących utrzymać stabilny poziom cukru we krwi.

Nie oznacza to jednak, że może być spożywana przez każdego, ponieważ pęczak zawiera gluten, przez co jest całkowicie niewskazany dla osób z celiakią oraz nietolerancją glutenu. U części osób z zespołem jelita drażliwego pęczak może nasilać wzdęcia lub bóle brzucha. Zwłaszcza w większych porcjach, ze względu na zawartość błonnika i fruktanów. Nie jest jednak automatycznie przeciwwskazany u każdego pacjenta z IBS.

Kasze – ogólne zasady bezpiecznego spożycia

Ogólnie rzecz biorąc, kasze mają wiele korzystnych właściwości, jednak wybór ich rodzaju i wielkość porcji powinny być dostosowane do indywidualnych potrzeb.

• Choroby tarczycy same w sobie nie oznaczają konieczności wykluczenia kaszy jaglanej. Osoby z niedoborem jodu lub zaleceniem ograniczenia produktów z prosa powinny omówić sposób żywienia ze specjalistą.
• Przy chorobach nerek wybór i wielkość porcji kasz zależą od funkcji nerek oraz stężenia potasu i fosforu we krwi.
• Osoby z celiakią muszą unikać produktów zawierających pszenicę, żyto i jęczmień. Jeśli istnieje ryzyko zanieczyszczenia glutenem, powinny wybierać kasze z certyfikatem bezglutenowym.
• Przy dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego część osób dobrze toleruje miękkie, prawidłowo ugotowane produkty o mniejszej zawartości nierozpuszczalnego błonnika. Niektóre osoby będą lepiej tolerowały kaszę jaglaną niż gruboziarniste kasze, ale nie jest to regułą.
• Osoby bez przeciwwskazań zdrowotnych mogą włączać do diety różne rodzaje kasz, o ile dobrze je znoszą. Urozmaicanie źródeł węglowodanów pomaga zwiększyć różnorodność diety.
• W okresach zaostrzeń chorób żołądkowo-jelitowych, na przykład choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, grubsze kasze o dużej zawartości nierozpuszczalnego błonnika (jak pęczak czy gruba kasza gryczana) mogą podrażniać przewód pokarmowy. Lepiej wtedy wybierać drobne, dobrze ugotowane kasze i mniejsze porcje, a ich ilość ustalić z lekarzem lub dietetykiem.

Dobrym rozwiązaniem może być również stopniowe wprowadzanie kasz do diety – od mniejszych porcji do większych. Pozwala to obserwować reakcję organizmu i ograniczyć ryzyko dolegliwości trawiennych.

Zobacz: Rodzaje kasz: jak ugotować i do czego pasują?

Kasze to wartościowy element zbilansowanej diety, jednak nie każdy ich rodzaj będzie odpowiedni dla każdej osoby. Warto poznać pełen zakres wad i zalet kaszy jaglanej, gryczanej czy pęczaku, zanim wprowadzi się je na stałe do jadłospisu. Szczególnie przy istniejących schorzeniach tarczycy, nerek czy układu pokarmowego. W razie wątpliwości najlepiej skonsultować dietę z lekarzem lub dietetykiem, który pomoże dobrać produkty odpowiednie do indywidualnych potrzeb.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy kaszę można jeść codziennie?

Tak, u osób bez przeciwwskazań kasze mogą być stałym elementem codziennej diety, zwłaszcza gdy zmienia się ich rodzaje. Warto obserwować własną tolerancję i pamiętać o urozmaiceniu, bo różne kasze dostarczają nieco innych składników odżywczych.

Która kasza jest najlżejsza i najlepiej tolerowana? 

Za jedną z najlżejszych i najłatwiej tolerowanych uchodzi drobna, dobrze ugotowana kasza jaglana. Cięższy dla układu pokarmowego bywa gruboziarnisty pęczak oraz gruba kasza gryczana.

Czy kasza tuczy i czy można ją jeść na diecie odchudzającej? 

Sama kasza nie tuczy – jest sycąca i bogata w błonnik, więc dobrze sprawdza się w diecie redukcyjnej. Znaczenie mają przede wszystkim wielkość porcji oraz dodatki, takie jak tłuste sosy czy duża ilość masła.

Jaki indeks glikemiczny mają kasze i czy mogą je jeść diabetycy?

Kasze gruboziarniste, jak gryczana czy pęczak, mają zwykle niższy indeks glikemiczny niż drobna, mocno rozgotowana kasza jaglana. Osoby z cukrzycą mogą je jeść, wybierając raczej grubsze kasze, umiarkowane porcje i gotując je „na sypko”, a nie na papkę.

Czy kaszę trzeba płukać lub prażyć przed gotowaniem?

Kasze warto przepłukać przed gotowaniem, aby pozbyć się drobin i skrobi z powierzchni. Kaszę jaglaną dodatkowo dobrze jest sparzyć wrzątkiem, co usuwa lekko gorzki posmak, a krótkie uprażenie kaszy jaglanej lub gryczanej na suchej patelni podkreśla ich orzechowy smak.

Czy kasza jaglana i gryczana są odpowiednie dla dzieci?

Tak, naturalnie bezglutenowe kasze jaglana i gryczana należą do produktów często polecanych przy rozszerzaniu diety najmłodszych. Podaje się je dobrze ugotowane i rozdrobnione, wprowadzając stopniowo i obserwując reakcję dziecka; w razie wątpliwości warto skonsultować się z pediatrą lub dietetykiem.

Czy kasze można jeść w ciąży?

Tak, kasze są wartościowym elementem diety w ciąży – dostarczają błonnika, magnezu, żelaza, a kasza gryczana także kwasu foliowego. Najlepiej wybierać je dobrze ugotowane, a przy chorobach przewlekłych ustalić jadłospis z lekarzem lub dietetykiem.

Czym różni się kasza gryczana palona od niepalonej? 

Kasza palona (prażona) jest ciemniejsza i ma intensywniejszy, wyrazisty, lekko orzechowy smak, natomiast niepalona (biała) jest jaśniejsza, łagodniejsza i często lepiej tolerowana przez wrażliwy przewód pokarmowy. Pod względem wartości odżywczych obie są zbliżone.