Jak wybierać melony? Rodzaje i właściwości melonów

Melony to jedne z najbardziej orzeźwiających owoców lata. Jednak nie każdy potrafi trafnie ocenić, czy trzymany w ręku egzemplarz będzie soczysty i słodki, czy raczej twardy i mdły. Warto poznać podstawowe zasady, dzięki którym wybór melona przestanie być loterią, a stanie się świadomą decyzją.

Jak wygląda melon i skąd pochodzi?

Melon należy do rodziny dyniowatych, jest bliskim krewnym ogórka oraz dyni. To roślina o pnączowatym pokroju, która wytwarza duże, okrągłe lub owalne owoce pokryte twardą skórką – gładką, siatkowatą lub prążkowaną, w zależności od rodzaju. Wnętrze melona to soczysty, aromatyczny miąższ o barwie od bladożółtej, przez pomarańczową, aż po zieloną, w której znajdują się liczne pestki skupione w centralnej części owocu.

Melony uprawiane są głównie w krajach o ciepłym klimacie – Hiszpanii, Włoszech, Turcji czy w krajach Ameryki Południowej. Coraz częściej pojawiają się także uprawy w cieplejszych regionach Polski, prowadzone pod osłonami.

Zobacz: Przepis na sałatkę z melonem, kaparami i fetą

Rodzaje melonów – jakie odmiany warto znać?

Odmiany melonów dzielą się na kilka głównych grup, które różnią się wyglądem, smakiem i konsystencją miąższu. Oto najpopularniejsze z nich, które dostępne są na polskim rynku:

• Kantalupa – to jeden z najczęściej kupowanych rodzajów. Jak wygląda? Ma charakterystyczną, siatkowatą, lekko szorstką skórkę w kolorze szarozielonym lub beżowym oraz pomarańczowy, intensywnie aromatyczny miąższ. Ten jest gęsty, słodki i wyjątkowo soczysty, co czyni go ulubieńcem wielu osób.
• Miodowy – to odmiana będąca krzyżówką kantalupy i kasaba. Ma siatkowatą, żółtozieloną skórkę i jasnozielony miąższ o wyrazistym, słodkim smaku.

• Kasaba – charakteryzuje się pomarszczoną, żółtą skórką i białym lub jasnozielonym miąższem. Jest mniej słodki od pozostałych odmian, ale za to bardzo orzeźwiający.
• Piżmowy – bliski krewny kantalupy, o mocno piżmowym, intensywnym zapachu i pomarańczowym miąższu.
• Galia – jest krzyżówką kantalupy i melona kasaba. Ma siatkowatą, żółtozieloną skórkę oraz jasnozielony, soczysty miąższ. Łączy w sobie słodycz z delikatną, orzeźwiającą nutą.
• Emir – odmiana o dużych, kulistych i wyjątkowo aromatycznych owocach, ważących nawet około 1 kg. Ma jasnozieloną, bruzdowaną skórkę (czasem z pomarańczowym odcieniem) oraz gruby, soczysty miąższ w kolorze zbliżonym do skórki.
• Melba – odmiana o owalnych owocach, kremowej skórce pokrytej drobną siateczką i aromatycznym, pomarańczowym miąższu.

Jak wybrać melona – praktyczne wskazówki

Aby kupić dobrego, dojrzałego melona, wystarczy znać kilka metod, które można zastosować podczas zakupów.

1. Zapach – dojrzały melon powinien intensywnie pachnieć od strony ogona. Jeśli owoc nie wydziela żadnego aromatu, najprawdopodobniej jest jeszcze niedojrzały. Zbyt intensywny, wręcz fermentujący zapach może z kolei świadczyć o tym, że melon jest przejrzały.
2. Waga – warto wziąć melona do ręki, dojrzały owoc powinien być stosunkowo ciężki w porównaniu z rozmiarem. Oznacza to wysoką zawartość soku w miąższu.
3. Skórka – w przypadku odmian siatkowatych, takich jak kantalupa, siateczka powinna być wyraźnie i lekko wypukła. Skórka nie powinna mieć zielonych, niedojrzałych plam ani miękkich, zapadniętych miejsc. Świadczą one o psuciu się owocu.
4. Miejsce przy ogonku – to jeden z najlepszych wskaźników dojrzałości. Należy sprawdzić, czy w miejscu ogonka widać lekkie wgłębienie. To znak, że owoc dojrzewał naturalnie na roślinie.
5. Dźwięk – po delikatnym popukaniu w skórkę melon powinien wydawać głuchy, stosunkowo pełny dźwięk. Podobnie jak w przypadku arbuza. Zbyt głośny, dzwoniący odgłos może oznaczać, że owoc nie jest jeszcze gotowy do jedzenia.
6. Melon damski czy męski – owoce tego samego gatunku można rozpoznać po bliźnie na końcu owocu, naprzeciw ogonka. Egzemplarze „damskie” mają większe, szare pole na końcówce i są zwykle słodsze, dlatego lepiej sprawdzają się w deserach. „Męskie” mają mniejsze pole, są bardziej zwarte i mniej słodkie.

Poznaj: Kiwano – egzotyczny owoc o wyjątkowym smaku

Który melon jest najsmaczniejszy?

To pytanie zadaje sobie wielu kupujących, jednak odpowiedź w dużej mierze zależy od indywidualnych preferencji smakowych. Melon kantalupa uznawany jest przez wielu za najsmaczniejszy – dzięki intensywnemu aromatowi i słodkiemu, gęstemu miąższowi.

Osoby, które preferują delikatniejszy, bardziej subtelny smak, często wybierają melona miodowego, który jest łagodniejszy i mniej wyrazisty. Z kolei melon galia łączy w sobie cechy obu tych odmian, oferując zbalansowany smak, a także przyjemną konsystencję.

Warto pamiętać, że smak melona zależy nie tylko od odmiany, ale również od stopnia dojrzałości, warunków uprawy oraz pory roku – sezonowe melony, kupowane latem, zwykle są znacznie smaczniejsze niż te dostępne poza sezonem.

Właściwości zdrowotne melonów

Melony to nie tylko orzeźwiające owoce, ale również cenne źródło składników odżywczych. Jego miąższ składa się z około 90% wody, dzięki czemu doskonale nawadnia organizm, szczególnie w upalne dni. Owoce te są bogate w witaminę C, wspierają odporność, a także w witaminę A oraz beta-karoten, które korzystnie wpływają na wzrok i kondycję skóry.

Melony zawierają również potas, który reguluje gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu oraz błonnik, wspomagający prawidłowe trawienie. Są przy tym niskokaloryczne, co czyni je doskonałą przekąską dla osób dbających o linię. Dodatkowo zawarte w tych owocach przeciwutleniacze pomagają zwalczać wolne rodniki, spowalniając procesy starzenia komórek.

Poza wymienionymi już składnikami melony dostarczają także witamin z grupy B oraz kwasu foliowego, a również minerałów takich jak magnez, żelazo, wapń i fosfor. Znajdziemy w nich ponadto pektyny – rodzaj rozpuszczalnego błonnika, który dodatkowo wspiera trawienie.

Jak przechowywać melony po zakupie?

Niepokrojonego melona najlepiej przechowywać w temperaturze pokojowej, jeśli wciąż dojrzewa. Jeśli jest w pełni dojrzały – należy trzymać go w lodówce. W takich warunkach zachowa świeżość przez kilka dni.

Po przekrojeniu warto szczelnie owinąć go folią spożywczą i przechowywać w lodówce maksymalnie przez 2–3 dni, ponieważ miąższ szybko traci wilgoć i aromat.

Zobacz: Papaja – właściwości i wartości odżywcze

Wybór dobrego melona nie musi być trudny, jeśli zna się kilka podstawowych zasad – zwracanie uwagi na zapach, wagę, wygląd skórki oraz miejsce przy ogonku pozwala znacznie zwiększyć szansę na trafienie na słodki i soczysty owoc. Niezależnie od tego, czy wybierzemy aromatyczną kantalupę, delikatny melon miodowy, czy orzeźwiającą kasabę, każdy z tych gatunków dostarczy nie tylko przyjemności na podniebieniu, ale również cennych witamin i nawodnienia, szczególnie cenionych w letnie dni.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Ile kalorii ma melon?

Melon należy do owoców niskokalorycznych – w 100 g miąższu znajdziemy zaledwie około 35 kcal. To zasługa wysokiej zawartości wody, dzięki czemu owoc dobrze nawadnia, a jednocześnie nie obciąża diety.

Czy pestki melona można jeść?

Tak, pestki melona są jadalne i zawierają sporo wartościowych składników. Można je opłukać, wysuszyć i podprażyć jako chrupiącą przekąskę lub dodatek do sałatek, a także zmiksować z wodą na roślinny napój.

Czy skórka melona jest jadalna?

Skórki melona zwykle się nie je – jest twarda, gorzkawa i niesmaczna, dlatego przed spożyciem owoc obieramy lub wykrawamy miąższ. Warto jednak dokładnie umyć skórkę przed krojeniem, aby nóż nie przeniósł zanieczyszczeń do wnętrza owocu.

Czym różni się melon od arbuza?

Choć oba owoce należą do rodziny dyniowatych i kojarzą się z latem, to różne gatunki. Melon ma pestki skupione w środku i gęstszy, aromatyczny miąższ, natomiast arbuz zawiera jeszcze więcej wody, drobne pestki rozsiane w miąższu i zwykle wyraźnie chłodzący, mniej „kremowy” smak.

Jak wygodnie pokroić melona?

Najprościej przekroić owoc na pół, wydrążyć łyżką pestki z części środkowej, a następnie pokroić każdą połówkę na cząstki. Miąższ można odkroić od skórki i pociąć w kostkę albo jeść bezpośrednio z cząstki, jak arbuza.

Kiedy jest sezon na melony?

Importowane melony dostępne są niemal przez cały rok, ale najsmaczniejsze i najtańsze są w sezonie letnim, mniej więcej od lipca do września. Wtedy trafiają na rynek owoce dojrzewające naturalnie w słońcu, także z upraw krajowych pod osłonami.

Czy melona można zamrozić?

Tak, melon dobrze nadaje się do mrożenia, choć po rozmrożeniu miąższ staje się bardziej miękki. Najlepiej pokroić go w kostkę, zamrozić na tacy, a potem przesypać do woreczka – tak przygotowany świetnie sprawdzi się w koktajlach, sorbetach czy jako naturalne „kostki lodu” do napojów.

Jak sprawić, by niedojrzały melon dojrzał w domu?

Zbyt twardy melon warto zostawić na kilka dni w temperaturze pokojowej, z dala od słońca. Proces można przyspieszyć, wkładając owoc do papierowej torby razem z jabłkiem lub bananem – wydzielany przez nie etylen pomaga owocowi szybciej dojrzeć.