Kartacze z mięsem mielonym

Przepis na kartacze

Kartacze to potrawa regionalna, wywodząca się z północno-wschodniej Polski. Koniecznie wypróbujcie ten przepis na pyzy ziemniaczane z mięsem, które skojarzą Wam się z babciną kuchnią.

1. Cebulę i czosnek drobno posiekaj, a następnie wymieszaj dokładnie wymieszaj z mięsem mielonym. Dopraw solą i pieprzem (ok. ¼ łyżeczki każdego składnika) i odstaw na bok.

2. Ugotowane wcześniej ziemniaki przeciśnij przez praskę na gładką masę. Surowe ziemniaki obierz i zetrzyj na drobnej tarce (pracę ułatwi Ci robot kuchenny).

3. Startą masę z surowych ziemniaków odciśnij dokładnie przez ściereczkę, a uzyskany płyn odstaw na 15 minut. Po tym czasie zlej wodę znad osadu – to, co zostanie na dnie, to cenna skrobia ziemniaczana, którą dodajesz z powrotem do masy.

4. Ziemniaki gotowane i tarte (odciśnięte) wymieszaj razem z mąką pszenną i odzyskaną skrobią. Powinieneś otrzymać zwartą, elastyczną masę, z której łatwo uformujesz placki.

5. Nastaw duży garnek z osoloną wodą – powinna zagotować się w trakcie, gdy będziesz formować kartacze.

6. Nabieraj porcję ciasta, formuj płaski placek na dłoni, na środku placka wyłóż kulkę farszu mięsnego, po czym zawijaj brzegi tak, by mięso zostało całkowicie szczelnie otulone ciastem . Nadaj kluskom lekko owalny, wydłużony kształt. Jeśli masz problem z uformowaniem placka na dłoni, możesz rozłożyć ciasto na lekko zwilżonej desce do krojenia – to ułatwia zawinięcie farszu bez rozrywania cienkiej warstwy ziemniaczanej.

7. Kartacze wkładaj partiami do wrzącej, lekko osolonej wody. Gotuj je bez przykrycia lub pod lekko uchyloną pokrywką – zbyt intensywne wrzenie może rozerwać delikatne ciasto. Czas obróbki wynosi około 30 minut na średnim ogniu. Do momentu aż będą miękkie w środku

Zobacz: Kilka faktów o ziemniakach

Podanie

Gorące kartacze najlepiej podawać od razu po wyjęciu z wody, polane skwarkami z boczku i cebulką, ewentualnie z odrobiną roztopionego masła. Tradycyjnie towarzyszy im też gęsta śmietana lub sos grzybowy, które doskonale podkreślają smak ziemniaczanego ciasta.

Danie sprawdzi się jako sycący obiad, a resztki można odgrzać następnego dnia na patelni – kluski zyskują wtedy przyjemnie chrupiącą skórkę.

Świetnie komponują się też z prostą surówką, na przykład z kiszonej kapusty lub ogórków kiszonych, które dodają posiłkowi lekkości i kwaskowatości równoważącej sytość dania. Niektórzy podają je również z sosem koperkowym lub odrobiną kwaśnej śmietany wymieszanej z czosnkiem – to szczególnie dobrze pasuje do wersji z farszem z mięsa gotowanego.

Wskazówki i ciekawostki 

• Jeśli zastanawiacie się, jak zrobić kartacze tak, aby ciasto się nie rozpadało podczas gotowania, kluczem jest dokładne odciśnięcie wody z surowych ziemniaków oraz odpowiednia ilość mąki – zbyt mokra masa sprawi, że kluski stracą kształt w garnku.
• Warto znać też kilka wariantów farszu. Klasyczny przepis na kartacze z mięsem mielonym zakłada użycie surowego mięsa, które dochodzi razem z gotowaniem klusek, dzięki czemu jest wyjątkowo soczyste. Jednak równie popularna jest wersja z mięsem już ugotowanym – to świetny sposób na wykorzystanie resztek. Kartacze z mięsem z rosołu to prawdziwa specjalność kuchni podlaskiej – takie cepeliny mają delikatniejszy, bardziej stonowany smak niż wersja z surowym farszem. Możecie więc przygotować różne warianty przepisu – oba mają swoich zwolenników, a wybór zależy głównie od tego, czym akurat dysponujecie w lodówce.

• Ciekawostką jest to, że w niektórych regionach kartacze z mięsem z gotowanych ziemniaków nazywane są także kluskami z mięsem lub po prostu pyzami ziemniaczanymi – nazewnictwo różni się w zależności od miejsca w Polsce, choć technika przygotowania pozostaje bardzo podobna. Nie ma "jedynego słusznego" przepisu – każda rodzina ma swoją wersję, przekazywaną z pokolenia na pokolenie.
• Jeśli farsz wyda się Wam zbyt suchy, możecie dodać do niego odrobinę wody lub bulionu – dzięki temu mięso zachowa wilgotność nawet po długim gotowaniu. Dobrze sprawdza się też dodatek majeranku, który tradycyjnie towarzyszy potrawom ziemniaczano-mięsnym w kuchni polskiej.
• Ugotowane kartacze można zamrozić, najlepiej po całkowitym ostudzeniu. Ułóż je pojedynczo, aby się nie posklejały, a po zamrożeniu przełóż do szczelnego pojemnika lub woreczka. Po rozmrożeniu najlepiej odgrzać je na patelni lub w piekarniku. Zamrażanie surowych kartaczy również jest możliwe, ale masa ziemniaczana może po rozmrożeniu zmienić konsystencję, dlatego w domowych warunkach bezpieczniejszym rozwiązaniem jest mrożenie już ugotowanych klusek.
• Warto też pamiętać, że wielkość kartaczy ma znaczenie – zbyt duże kluski trudniej ugotować równomiernie, przez co farsz w środku może pozostać niedogotowany, podczas gdy ciasto na zewnątrz zdąży się już rozgotować. Powinny być one dość duże, ale nie przesadnie grube – około 8–10 cm długości to praktyczny rozmiar, który ułatwia równomierne ugotowanie zarówno masy ziemniaczanej, jak i farszu.

Sprawdź: Knedle ziemniaczane z mięsem

Kartacze to jedno z tych dań, które warto przygotować chociaż raz, żeby przekonać się, dlaczego od pokoleń goszczą na polskich i litewskich stołach – smacznego!

Zobacz także inne nasze przepisy na dania kuchni polskiej:

• Kapuśniak tradycyjny z kiszonej kapusty
• Tradycyjne kotlety mielone
• Fasolka po bretońsku
• Gołąbki

Często zadawane pytania (FAQ)

Co to są kartacze?

Kartacze to regionalna potrawa z północno-wschodniej Polski – duże pyzy z ciasta ziemniaczanego nadziewane farszem mięsnym. Kojarzą się ze smakami tradycyjnej, babcinej kuchni.

Jakie ziemniaki najlepsze na kartacze?

Ciasto przygotowuje się z połączenia ziemniaków ugotowanych oraz surowych, mączystych. To właśnie to połączenie daje charakterystyczną, kleistą i zwartą konsystencję.

Jak zrobić, żeby kartacze się nie rozpadały podczas gotowania? 

Ważne jest dokładne odciśnięcie wody z surowych ziemniaków i dodanie osadu skrobiowego z powrotem do masy. Ciasto łączy się z mąką i skrobią, a placki dokładnie zawija wokół farszu.

Ile gotować kartacze?

Kartacze gotuje się około 30 minut w lekko osolonej wodzie, aż wypłyną i ciasto się ugotuje.

Z czym podawać kartacze?

Kartacze tradycyjnie podaje się okraszone podsmażonym boczkiem i cebulką. Pasują też do nich skwarki lub sos śmietanowy.