Grochówka

Przepis na grochówkę na wędzonych żeberkach i boczku

Grochówka to jedna z najbardziej charakterystycznych polskich zup, od wieków darzona dużym uznaniem. Uważana za królową jednogarnkowych dań, doskonale rozgrzewa, syci na długi czas i urzeka głębią smaku. Nic dziwnego, że na stałe wpisała się w tradycję kulinarną i szczególnie chętnie sięga się po nią w chłodniejsze dni. Oto przepis:

1. Przygotowanie wywaru:
W dużym garnku zagotuj około 3 litry wody. Włóż wcześniej opłukane w zimnej wodzie wędzone żeberka i doprowadź do wrzenia.

2. Dodanie przypraw:
Do gotujących się żeberek wrzuć 2 liście laurowe, 4 ziarenka ziela angielskiego i około 10 ziaren czarnego pieprzu. Gotuj całość na małym ogniu pod przykryciem przez około 15 minut, aby powstał aromatyczny wywar – to podstawa dobrej grochówki na wędzonce.

3. Dodanie grochu:
Następnie do garnka z żeberkami wsyp wypłukany groch łuskany. Gotuj dalej na wolnym ogniu, aż groch zmięknie i zacznie lekko się rozpadać (zazwyczaj około 30-40 minut) – to on nada grochówce charakterystyczną, gęstą konsystencję.

4. Przygotuj warzywa:
Obierz marchewkę, pietruszkę, ziemniaki i selera. Następnie pokrój warzywa w kostkę lub półplasterki (ziemniaki zostaw w nieco większych kawałkach). Dodaj je do gotującej się zupy z grochem i żeberkami.

5. Podsmaż boczek z cebulą i czosnkiem:
Obierz cebulę i drobno ją posiekaj, a czosnek przeciśnij przez praskę. Boczek pokrój w cienkie paski i wrzuć na rozgrzaną patelnię. Podsmaż, aż tłuszcz się wytopi i boczek lekko się zarumieni.
Następnie odlej nadmiar tłuszczu, dodaj cebulę i czosnek, po czym smaż dalej, aż składniki się zeszklą i uwolnią aromat. Ta zasmażka do grochówki nadaje zupie wyjątkowy aromat i głębię smaku.

6. Połącz składniki:
Przesmażony boczek z cebulą przełóż do garnka z zupą. Delikatnie wymieszaj i gotuj dalej na małym ogniu, aż groch całkowicie się rozpadnie i zagęści zupę.

7. Doprawianie grochówki:
Na koniec dodaj majeranek, lubczyk, sól i świeżo mielony pieprz. Gotuj jeszcze około 5 minut, aby smaki się połączyły.

8. Podanie:
Gorącą, gęstą grochówkę podawaj ze świeżą natką pietruszki i kawałkiem chrupiącego pieczywa. Zupa najlepiej smakuje następnego dnia – gdy wszystkie aromaty się przegryzą.

Podanie

Jak podać zupę grochową, aby była jeszcze bardziej smakowita? Najlepiej serwować ją gorącą, w towarzystwie świeżego pieczywa – idealnie sprawdzi się chleb żytni lub pełnoziarnisty na zakwasie. Tuż przed podaniem warto posypać talerz drobno posiekaną natką pietruszki, która doda świeżości i lekkości. W tradycyjnej wersji często uzupełnia się ją także o ogórki kiszone albo porcję kwaśnej kapusty – te dodatki w doskonały sposób przełamują intensywny smak i wzbogacają całość.

Zupa z grochu świetnie sprawdza się również jako danie „na zapas” – po ugotowaniu można ją przechowywać w lodówce kilka dni, a ponownie odgrzana zyskuje jeszcze pełniejszy aromat. Dzięki temu to propozycja nie tylko na szybki obiad w domowym gronie, lecz także na sycący posiłek dla większej liczby osób podczas spotkań w plenerze.

Zobacz również: Rozgrzewające dania na zimę

Tipy i wskazówki

Grochówka to esencja polskiej kuchni – pożywna, aromatyczna i zawsze kojarząca się z domowym ciepłem. Niezależnie od tego, czy podajesz ją podczas rodzinnego obiadu, czy na większym spotkaniu, zawsze wzbudza zachwyt prostotą i głębią smaku. Choć wydaje się zupą nieskomplikowaną, ma swoje tajemnice – od odpowiedniego przygotowania grochu, przez dobór wędzonki, aż po cierpliwe, powolne gotowanie. To właśnie te elementy sprawiają, że grochówka potrafi stać się kulinarnym arcydziełem. Co więcej, z każdym kolejnym dniem smakuje lepiej, więc warto przygotować jej więcej!

• Jak ugotować groch, żeby był miękki? Najważniejsze to dokładne wypłukanie go przed gotowaniem i gotowanie na wolnym ogniu. Jeśli groch jest bardzo stary, warto go namoczyć na kilka godzin przed gotowaniem.
• Należy pamiętać, że czas gotowania grochu zależy od jego świeżości – młodszy potrzebuje tylko kilkudziesięciu minut, natomiast starszy może gotować się znacznie dłużej. Łatwo sprawdzisz gotowość, rozcierając kilka ziarenek łyżką o ściankę garnka – jeśli szybko się rozpadają, można przejść do kolejnych etapów.
• Dobrze jest też zebrać szum z powierzchni wywaru, by zupa była klarowniejsza i miała delikatniejszy smak.

• Ile grochu do grochówki? Na cztery porcje wystarczy około 500 g grochu łuskanego, co gwarantuje zupie idealną gęstość po ugotowaniu.
• Jak zagęścić grochówkę? Groch łuskany naturalnie zagęszcza zupę podczas gotowania. Jeśli chcesz uzyskać gęstszą konsystencję, możesz zblendować część zupy lub dodać więcej grochu.
• Jak ugotować dobrą grochówkę? Sekret tkwi w wolnym gotowaniu, dobrej wędzonce (żeberka i boczek) oraz odpowiednich przyprawach. Ważne jest też, aby nie spieszyć się z procesem – prawdziwa grochówka wymaga czasu.
• Choć klasyczna grochówka na żeberkach jest najbardziej popularna, istnieją również inne wersje tego dania. Grochówka postna, przygotowana bez wędzonych mięs, z dodatkiem suszonych grzybów, czy wersja z kiełbasą zamiast żeberek. Każda z tych wariacji ma swój unikalny charakter, ale wszystkie łączy jedna cecha – wyjątkowy smak i sycąca moc polskiej kuchni.

Sprawdź też: Przepis na wigilijną kapustę z grochem

Ciekawostki o grochówce

Oto kilka ciekawostek o grochówce:

1. Zupa żołnierska z tradycją
   Grochówka od lat nazywana jest zupą żołnierską, ponieważ stanowiła podstawowy posiłek w wojsku – była tania, sycąca i można ją było przygotować w dużych ilościach. W wojskowych kuchniach polowych gotowano ją w ogromnych kotłach, a jej zapach potrafił rozejść się po całym obozowisku.
2. Najlepsza – drugiego dnia
   Mało kto wie, że grochówka smakuje najlepiej następnego dnia po ugotowaniu. W tym czasie groch naturalnie gęstnieje, a wszystkie przyprawy i składniki łączą się, tworząc jeszcze bardziej intensywny aromat. 
3. Grochówka na rekord
   W Polsce regularnie organizowane są próby bicia rekordów w gotowaniu największej grochówki. W 2019 roku w jednym z miast ugotowano ponad 4 tysiące litrów tej zupy, którą rozdano mieszkańcom – oczywiście z tradycyjną pajdą chleba.
4. Symbol domowego ciepła
   Choć grochówka kojarzy się z wojskiem i plenerem, dla wielu Polaków to także smak dzieciństwa. Gęsta, dymiąca zupa z grochu była często gotowana zimą – rozgrzewała po powrocie z podwórka i syciła lepiej niż niejeden obiad.

Grochówka od wieków cieszy się opinią potrawy wyjątkowej – symbolizuje polską gościnność, tradycję i codzienną prostotę. To danie, które łączy pokolenia i pokazuje, że najlepsze smaki powstają z niewyszukanych składników, gotowanych z sercem. Aby przygotować naprawdę udaną wersję tego klasyku, potrzeba jedynie dobrej jakości produktów, odrobiny cierpliwości i szacunku dla dawnych receptur.

Zobacz także przepisy na inne nasze zupy:

• Zupa z soczewicy
• Zupa z ciecierzycy
• Zupa fasolowa
• Bogracz z kluseczkami

Najczęściej zadawane pytania o grochówkę

1. Jak zrobić grochówkę, żeby groch się nie przypalił?

Aby uniknąć przypalenia, gotuj grochówkę na małym ogniu i często mieszaj, szczególnie gdy groch zaczyna się rozgotowywać. Warto też użyć grubego garnka z grubym dnem, który równomiernie rozprowadza ciepło. Jeśli groch przywiera, możesz dolać odrobinę wrzątku lub bulionu.

2. Czy groch trzeba wcześniej moczyć?

Jeśli używasz całego grochu, warto go namoczyć na noc – skróci to czas gotowania i sprawi, że będzie delikatniejszy. Grochu łuskanego nie trzeba moczyć, wystarczy go dokładnie przepłukać zimną wodą.

3. Jak długo gotować grochówkę?

Czas gotowania zależy od rodzaju grochu. Groch łuskany potrzebuje około 40–50 minut, natomiast cały – nawet 1,5–2 godziny. Najlepiej próbować w trakcie – zupa jest gotowa, gdy groch się rozpadnie i zagęści bulion.

4. Co zrobić, jeśli grochówka jest za gęsta?

To częsty problem – groch naturalnie pęcznieje. Jeśli zupa zrobi się zbyt gęsta, dolej gorącej wody lub bulionu i dokładnie wymieszaj. Możesz też dodać odrobinę masła lub oliwy, by poprawić konsystencję.

5. Czy grochówkę można zamrozić?

Tak! Grochówka świetnie nadaje się do mrożenia. Wystudź ją całkowicie, przelej do szczelnych pojemników i zamroź na maksymalnie 3 miesiące. Po rozmrożeniu wystarczy delikatnie podgrzać – zupa zachowa swój smak i aromat.

6. Czy da się zrobić grochówkę bez mięsa?

Oczywiście! Zamiast wędzonych żeberek i boczku możesz użyć wędzonej papryki, oliwy i warzywnego bulionu. Taka wersja grochówki będzie równie aromatyczna i idealna dla wegetarian.

7. Co najlepiej pasuje do grochówki?

Klasyczne dodatki to świeża natka pietruszki, pajda chleba na zakwasie lub grzanki czosnkowe. Grochówka świetnie smakuje także z dodatkiem podsmażonej kiełbasy lub łyżki kwaśnej śmietany.